همایش آروین البرز EAB JOURNAL 1 4 2026 02 02 صادرات دوربرد سیمان واقعیت دارد: مطالعه تطبیقی صادرکنندگان برتر (ترکیه، ویتنام و مصر) و جایگاه ایران صادرات دوربرد سیمان واقعیت دارد: مطالعه تطبیقی صادرکنندگان برتر (ترکیه، ویتنام و مصر) و جایگاه ایران 36 53 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA محمد صالح دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی متالورژی و مواد دانشگاه تهران و پژوهشگر صنعت و معدن محمد سجاد دانشجوی کارشناسی مهندسی متالورژی و مواد دانشگاه تهران 2026 01 31 مسئله این پژوهش ارزیابی تجربیِ یک باور مرسوم در ادبیات و عمل بازار سیمان است: «سیمان به‌دلیل ارزش‌به‌وزن پایین و هزینه حمل بالا، در فواصل طولانی تجارت نمی‌شود». هدف مقاله، نه تبیین علل و عوامل مؤثر، بلکه صرفاً ابطال/تصحیح این گزاره با اتکا به مستندسازی موارد واقعیِ صادرات دوربرد و میان‌بُرد است. بدین‌منظور، پژوهش با رویکرد اسنادی–توصیفی و طراحی مطالعه موردیِ چندگانه اجرا شده؛ مورد ترکیه به‌صورت مفصل تر بررسی و برای غنای شواهد به وضعیت صادرات ویتنام و مصر نیز ارجاع داده می‌شود. داده‌ها از آمار رسمی تجارت، گزارش‌های صنعت و سایر مستندات استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر، مجموعه‌ای از مسیرهای برون‌مرزی با فواصل بسیار زیاد (و نیز فواصل متوسط) به‌طور مکرر و مستند رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که باور مرسوم «عدم امکان تجارت دوربردِ سیمان» قابل دفاع نیست. نتایج به‌صراحت از داوری درباره علل وقوع پرهیز می‌کند و در عوض بر «وجود/وقوع» و بازتکرارپذیری موارد تأکید دارد. دلالت عملی پژوهش این است که سیاست‌گذاری، تحلیل بازار و برنامه‌ریزی لجستیک—از جمله در ایران—باید از پیش‌فرض «ناممکنیِ تجارت دوربرد» عبور کرده، با شواهد میدانیِ موجود همسو شود، با بررسی علل از آنها درس بگیرد و با توجه به ظرفیت بالای کشور در این صنعت، در مسیر توسعه تجارت سیمان حرکت کند. مسئله این پژوهش ارزیابی تجربیِ یک باور مرسوم در ادبیات و عمل بازار سیمان است: «سیمان به‌دلیل ارزش‌به‌وزن پایین و هزینه حمل بالا، در فواصل طولانی تجارت نمی‌شود». هدف مقاله، نه تبیین علل و عوامل مؤثر، بلکه صرفاً ابطال/تصحیح این گزاره با اتکا به مستندسازی موارد واقعیِ صادرات دوربرد و میان‌بُرد است. بدین‌منظور، پژوهش با رویکرد اسنادی–توصیفی و طراحی مطالعه موردیِ چندگانه اجرا شده؛ مورد ترکیه به‌صورت مفصل تر بررسی و برای غنای شواهد به وضعیت صادرات ویتنام و مصر نیز ارجاع داده می‌شود. داده‌ها از آمار رسمی تجارت، گزارش‌های صنعت و سایر مستندات استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر، مجموعه‌ای از مسیرهای برون‌مرزی با فواصل بسیار زیاد (و نیز فواصل متوسط) به‌طور مکرر و مستند رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که باور مرسوم «عدم امکان تجارت دوربردِ سیمان» قابل دفاع نیست. نتایج به‌صراحت از داوری درباره علل وقوع پرهیز می‌کند و در عوض بر «وجود/وقوع» و بازتکرارپذیری موارد تأکید دارد. دلالت عملی پژوهش این است که سیاست‌گذاری، تحلیل بازار و برنامه‌ریزی لجستیک—از جمله در ایران—باید از پیش‌فرض «ناممکنیِ تجارت دوربرد» عبور کرده، با شواهد میدانیِ موجود همسو شود، با بررسی علل از آنها درس بگیرد و با توجه به ظرفیت بالای کشور در این صنعت، در مسیر توسعه تجارت سیمان حرکت کند. /downloadfilepdf/11356