همایش آروین البرز EAB JOURNAL 1 4 2026 04 30 تحلیل شبکه‌ای زنجیره تامین کالاهای استراتژیک ایران در شرایط بی‌ثباتی جهانی تحلیل شبکه‌ای زنجیره تامین کالاهای استراتژیک ایران در شرایط بی‌ثباتی جهانی 158 170 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA فاطمه کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز 2026 04 30 در محیط به شدت متلاطم و در حال گذار نظام بین‌الملل کنونی، تامین امنیت پایدار کالاهای استراتژیک به یکی از ارکان بنیادین و اجتناب‌ناپذیر حفظ حاکمیت و بقای دولت‌های مستقل تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران به واسطه موقعیت خاص و استراتژیک ژئوپلیتیک خود و همچنین مواجهه مستمر با رژیم تحریم‌های پیچیده، یکجانبه و چندجانبه غربی، نیازمند بازطراحی و مهندسی مجدد معماری تجارت خارجی و مسیرهای ترانزیتی خود می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شبکه‌ای زنجیره تامین کالاهای استراتژیک ایران در شرایط بی‌ثباتی فزاینده جهانی و با رویکردی انتقادی نسبت به الگوهای سنتی واردات و صادرات انجام شده است. این مطالعه راهبردی با اتخاذ رویکردی توصیفی و تحلیلی و بهره‌گیری گسترده از داده‌های معتبر کتابخانه‌ای، اسناد بالادستی و گزارش‌های نهادهای مرجع، در پی پاسخگویی به این پرسش کلیدی است که چگونه می‌توان تاب‌آوری اقتصادی و ساختاری کشور را در برابر شوک‌های سیستماتیک و غیرقابل پیش‌بینی ارتقا داد. نتایج حاصل از این واکاوی نشان می‌دهد که تمرکز هوشمندانه بر رویکردهای شبکه‌ای پیچیده، توسعه هدفمند هاب‌های لجستیک مرزی و تنوع‌بخشی ساختاری به مبادی وارداتی کالاهای اساسی و نهاده‌های تولید، می‌تواند اثرات مخرب و فلج‌کننده تحریم‌ها را به حداقل ممکن تقلیل دهد. همچنین، پیگیری یک دیپلماسی اقتصادی عمل‌گرایانه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های پیمان‌های منطقه‌ای به عنوان کاتالیزورهای قدرتمند در این مسیر صعب‌العبور عمل می‌کنند. بازنگری اساسی در سیاست‌های صنعتی با رویکرد حفظ و ارتقای تاب‌آوری زنجیره ارزش، یگانه رمز عبور موفقیت‌آمیز از بحران‌های پیش‌رو ارزیابی می‌گردد. در محیط به شدت متلاطم و در حال گذار نظام بین‌الملل کنونی، تامین امنیت پایدار کالاهای استراتژیک به یکی از ارکان بنیادین و اجتناب‌ناپذیر حفظ حاکمیت و بقای دولت‌های مستقل تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران به واسطه موقعیت خاص و استراتژیک ژئوپلیتیک خود و همچنین مواجهه مستمر با رژیم تحریم‌های پیچیده، یکجانبه و چندجانبه غربی، نیازمند بازطراحی و مهندسی مجدد معماری تجارت خارجی و مسیرهای ترانزیتی خود می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شبکه‌ای زنجیره تامین کالاهای استراتژیک ایران در شرایط بی‌ثباتی فزاینده جهانی و با رویکردی انتقادی نسبت به الگوهای سنتی واردات و صادرات انجام شده است. این مطالعه راهبردی با اتخاذ رویکردی توصیفی و تحلیلی و بهره‌گیری گسترده از داده‌های معتبر کتابخانه‌ای، اسناد بالادستی و گزارش‌های نهادهای مرجع، در پی پاسخگویی به این پرسش کلیدی است که چگونه می‌توان تاب‌آوری اقتصادی و ساختاری کشور را در برابر شوک‌های سیستماتیک و غیرقابل پیش‌بینی ارتقا داد. نتایج حاصل از این واکاوی نشان می‌دهد که تمرکز هوشمندانه بر رویکردهای شبکه‌ای پیچیده، توسعه هدفمند هاب‌های لجستیک مرزی و تنوع‌بخشی ساختاری به مبادی وارداتی کالاهای اساسی و نهاده‌های تولید، می‌تواند اثرات مخرب و فلج‌کننده تحریم‌ها را به حداقل ممکن تقلیل دهد. همچنین، پیگیری یک دیپلماسی اقتصادی عمل‌گرایانه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های پیمان‌های منطقه‌ای به عنوان کاتالیزورهای قدرتمند در این مسیر صعب‌العبور عمل می‌کنند. بازنگری اساسی در سیاست‌های صنعتی با رویکرد حفظ و ارتقای تاب‌آوری زنجیره ارزش، یگانه رمز عبور موفقیت‌آمیز از بحران‌های پیش‌رو ارزیابی می‌گردد. /downloadfilepdf/12340