سیاست سرقت ادبی و اصالت مقاله

فصلنامه پژوهش‌های نوین در اقتصاد، حسابداری و بازرگانی (EABJ) رعایت اصول اخلاق پژوهش، اصالت علمی و حقوق مالکیت فکری را از الزامات اساسی انتشار مقاله می‌داند. تمامی مقالات ارسالی باید حاصل پژوهش اصیل نویسندگان بوده و نباید شامل سرقت ادبی، استفاده بدون استناد از آثار دیگران، جعل یا دستکاری داده‌ها و سایر اشکال سوءرفتار پژوهشی باشند.

1. تعریف سرقت ادبی

سرقت ادبی (Plagiarism) به استفاده از ایده‌ها، داده‌ها، یافته‌ها، عبارات، ساختار، تصاویر، جداول یا سایر بخش‌های اثر دیگران بدون انتساب و استناد مناسب گفته می‌شود.

سرقت ادبی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• کپی‌برداری مستقیم از متن بدون ذکر منبع؛

• استفاده از ایده‌ها یا یافته‌های پژوهشگران دیگر بدون استناد مناسب؛

• ترجمه و انتشار محتوای دیگران بدون ذکر منبع اصلی؛

• استفاده بدون مجوز از جداول، نمودارها، تصاویر یا سایر آثار دارای حقوق مالکیت فکری؛

• بازنویسی بخش قابل توجهی از یک اثر بدون استناد مناسب؛

• ارائه اثر یا بخش‌هایی از اثر منتشرشده قبلی نویسنده به عنوان پژوهش جدید بدون اعلام و استناد لازم؛

• ارسال هم‌زمان یک مقاله یا بخش قابل توجهی از آن برای چند نشریه؛

• هرگونه تلاش برای پنهان‌کردن منبع اصلی مطالب استفاده‌شده در مقاله.

2. مسئولیت نویسندگان

مسئولیت اصالت مقاله و رعایت حقوق مالکیت فکری اشخاص ثالث بر عهده نویسندگان است.

نویسندگان هنگام ارسال مقاله به EABJ تأیید می‌کنند که:

• مقاله حاصل پژوهش اصیل آنهاست؛

• مقاله پیش‌تر به شکل کامل در نشریه دیگری منتشر نشده است؛

• مقاله به طور هم‌زمان برای انتشار به نشریه دیگری ارسال نشده است؛

• تمام منابع مورد استفاده به شکل صحیح و کامل ذکر شده‌اند؛

• در صورت استفاده از آثار، داده‌ها، تصاویر، جداول یا مطالب متعلق به دیگران، الزامات مربوط به استناد و در صورت لزوم مجوز استفاده رعایت شده است؛

• اطلاعات مربوط به نویسندگان و مشارکت آنها در پژوهش صحیح است.

3. بررسی اصالت و مشابهت مقالات

EABJ می‌تواند مقالات ارسالی را در مراحل مختلف فرآیند انتشار از نظر اصالت، مشابهت متنی و احتمال سرقت ادبی بررسی کند.

بررسی مشابهت ممکن است در مرحله بررسی اولیه، فرآیند داوری یا پس از پذیرش مقاله انجام شود.

نتیجه یک سامانه تشخیص مشابهت به تنهایی مبنای قطعی برای اثبات سرقت ادبی نیست؛ زیرا درصد مشابهت می‌تواند به دلیل استفاده از اصطلاحات تخصصی، عنوان، نام سازمان‌ها، منابع، نقل‌قول‌های صحیح و سایر موارد مجاز ایجاد شود. در صورت مشاهده میزان یا الگوی غیرعادی مشابهت، موضوع توسط سردبیر یا هیئت تحریریه بررسی خواهد شد.

4. موارد مشکوک به سرقت ادبی پیش از انتشار

چنانچه پیش از انتشار مقاله، شواهدی از سرقت ادبی یا سایر تخلفات پژوهشی مشاهده شود، نشریه می‌تواند فرآیند بررسی مقاله را متوقف کند.

بسته به ماهیت و شدت تخلف، اقدامات احتمالی شامل موارد زیر است:

• درخواست توضیح از نویسنده یا نویسندگان؛

• درخواست اصلاح و ارائه نسخه جدید مقاله؛

• رد مقاله؛

• توقف فرآیند داوری یا انتشار؛

• ارجاع موضوع به سردبیر یا هیئت تحریریه برای بررسی بیشتر.

در موارد جدی، نشریه ممکن است موضوع را با نهاد علمی یا مؤسسه مرتبط با نویسنده در میان بگذارد، مشروط بر اینکه چنین اقدامی با قوانین و اصول اخلاق نشر قابل اجرا سازگار باشد.

5. سرقت ادبی پس از انتشار

اگر پس از انتشار مقاله، شواهد معتبر و قابل اتکایی درباره سرقت ادبی یا سایر تخلفات جدی پژوهشی به دست آید، نشریه موضوع را بررسی خواهد کرد.

در صورت تأیید تخلف، بسته به شدت و ماهیت آن، نشریه می‌تواند اقدامات لازم از جمله:

• انتشار اطلاعیه اصلاحی؛

• انتشار اطلاعیه ابطال یا بازپس‌گیری مقاله (Retraction)؛

• مشخص‌کردن وضعیت مقاله در صفحه آنلاین آن؛

• اطلاع‌رسانی به پایگاه‌های نمایه‌کننده در صورت لزوم؛

• و سایر اقدامات متناسب با شرایط

را انجام دهد.

سوابق مقاله در صورت بازپس‌گیری، تا حد امکان به‌صورت شفاف حفظ خواهد شد و وضعیت «بازپس‌گرفته‌شده» در کنار مقاله مشخص می‌شود.

6. خودسرقت ادبی

EABJ استفاده مجدد از بخش‌های قابل توجه آثار قبلی نویسندگان بدون ارجاع یا توضیح مناسب را نیز جدی تلقی می‌کند.

انتشار مجدد محتوای قبلی نویسنده، حتی در صورتی که نویسنده مالک حقوق آن اثر باشد، در صورتی که بدون اعلام و استناد مناسب انجام شود، می‌تواند مصداق خودسرقت ادبی (Self-Plagiarism) یا انتشار تکراری محسوب شود.

استفاده محدود و ضروری از مطالب قبلی، در موارد مجاز، باید با استناد مناسب و شفافیت کامل انجام شود.

7. سرقت ادبی ترجمه‌ای

ترجمه یک مقاله، متن، ایده یا یافته منتشرشده به زبان دیگر و ارائه آن به عنوان یک پژوهش جدید بدون ذکر منبع اصلی، از نظر EABJ تخلف علمی محسوب می‌شود.

تغییر زبان مقاله، نویسندگان را از الزام به استناد به منبع اصلی معاف نمی‌کند.

8. شکایت درباره سرقت ادبی

هر پژوهشگر، نویسنده، داور یا خواننده‌ای که نسبت به اصالت یک مقاله منتشرشده یا در حال بررسی نگرانی مستندی داشته باشد، می‌تواند موضوع را از طریق کانال‌های رسمی ارتباطی نشریه به اطلاع سردبیر برساند.

شکایت باید تا حد امکان شامل عنوان مقاله، نام نویسندگان، توضیح دقیق درباره بخش مورد اعتراض و مدارک یا منابع مرتبط باشد.

تمام موارد گزارش‌شده به صورت محرمانه و بر اساس شواهد موجود بررسی خواهند شد.

9. اصول اخلاق نشر

EABJ در بررسی موارد مشکوک به سرقت ادبی، اصول بی‌طرفی، محرمانگی، انصاف، شفافیت و حفظ تمامیت علمی را رعایت می‌کند.

تصمیم نهایی درباره اقدامات مرتبط با تخلفات پژوهشی توسط سردبیر و در صورت نیاز با مشارکت هیئت تحریریه و پس از بررسی شواهد و دریافت توضیحات لازم از طرف‌های مرتبط اتخاذ خواهد شد.

هدف از اجرای این سیاست، حفاظت از حقوق نویسندگان، داوران و خوانندگان و حفظ اعتبار و تمامیت علمی مقالات منتشرشده در EABJ است.